ჩემი ქმრის ოჯახი წლების განმავლობაში ყოველგვარი გაფრთხილების გარეშე მოდიოდა ჩვენთან და მთელი კვირებით რჩებოდა. დიდხანს ვდუმდი, მაგრამ ერთ დღეს ისეთი დახვედრა მოვუწყვე, რომ მას შემდეგ ჩვენთან სტუმრობა შეწყვიტეს… და თითქმის საერთოდ აღარ მელაპარაკებიან.
ჩემი ქმრის ნათესავები დარწმუნებულები იყვნენ, რომ ჩვენი სახლის კარი მხოლოდ მათთვის არსებობდა.
აზრადაც არ მოსდიოდათ წინასწარ დაერეკათ.
არც კი ეკითხებოდნენ, გვაწყობდა თუ არა.
არ ჰქონდა მნიშვნელობა, გეგმები გვქონდა, ვმუშაობდით, ავად ვიყავით თუ უბრალოდ შაბათ-კვირის ერთად, მშვიდად გატარება გვინდოდა.
უბრალოდ მოდიოდნენ.
და ყოველ ჯერზე ყველაფერი ერთნაირად ხდებოდა.
საღამოს კარზე ზარი გაისმოდა.
კარს გავაღებდი და ზღურბლზე უკვე იდგნენ ჩემი დედამთილი, მისი ქალიშვილი, ორი ხმაურიანი დისშვილი, უზარმაზარი ჩემოდნები, საჭმლით სავსე ჩანთები, სახლში დამზადებული კონსერვების ქილები და კიდევ კატაც, რომელიც რამდენიმე წუთში ისე იქცეოდა ჩვენს ბინაში, თითქოს მთელი ცხოვრება აქ ეცხოვრა.
— აქვე ვიყავით და გადავწყვიტეთ, შემოგვევლო, — ფართო ღიმილით ამბობდა დედამთილი.
ყოველ ჯერზე მინდოდა მეკითხა, სად იყო ეს იდუმალი „ახლოს“, როცა ჩვენს ქალაქამდე თითქმის ხუთასი კილომეტრი იყო.
მაგრამ ვდუმდი.
რადგან ვიცოდი, თუ კამათს დავიწყებდი, საბოლოოდ მაინც მე გამოვჩნდებოდი დამნაშავე.
ორმოცდაექვსი წლის ვიყავი. გამომცემლობაში რედაქტორად ვმუშაობდი. მიყვარდა წესრიგი, სიჩუმე, მშვიდი საღამოები წიგნთან ერთად და ის იშვიათი თავისუფალი შაბათ-კვირა, როცა ბოლოს და ბოლოს გამოძინება შეიძლებოდა.
ჩემი ქმარი კარგი, მშვიდი, საიმედო და მზრუნველი ადამიანი იყო.
მაგრამ საკმარისი იყო დედამისი გამოჩენილიყო და მაშინვე პატარა ბიჭად გადაიქცეოდა, რომელსაც მისი წინააღმდეგ ერთი სიტყვის თქმაც კი ეშინოდა.
შეძლო უფროსისთვის უარის თქმა.
შეძლო სამსახურში კოლეგებთან კამათი.
შეძლო ნებისმიერი ადამიანის დაცვა.
მაგრამ დედამისისთვის არასოდეს უთქვამს „არა“.
მისი ოჯახის ყოველი სტუმრობა ჩემთვის მოთმინების ნამდვილი გამოცდა იყო.
დედამთილი ზღურბლს ძლივს გადმოაბიჯებდა, რომ უკვე მთელი ბინის დათვალიერებას იწყებდა.
— ფარდები დიდი ხნის წინ უნდა გამოგეცვალათ.
— ყვავილები რატომ დგას სწორედ აქ?
— ფანჯრები ცუდად არის გარეცხილი.
— სუპი ისევ უგემურია. საერთოდ იცი საჭმლის მომზადება?
ნებართვის გარეშე აღებდა კარადებს.
ადგილებს უცვლიდა ნივთებს.
გადაალაგებდა ჭურჭელს.
ავეჯსაც კი გადაადგილებდა, რადგან ფიქრობდა, რომ „ასე უფრო მყუდრო იქნებოდა“.
დისშვილები ბინაში დარბოდნენ, კარებს აჯახუნებდნენ, ტელევიზორს ბოლომდე უწევდნენ ხმას და სათამაშოებს ყველგან ყრიდნენ.
ამ დროს კატა თავის ბრჭყალებს ჩვენს ახალ დივანზე ილესავდა, რომელიც მე და ჩემმა ქმარმა მხოლოდ ერთი თვის წინ ვიყიდეთ.
მეორე დილით, ზუსტად ექვს საათზე, დედამთილი უკვე ქვაბებსა და ტაფებს აბრახუნებდა.
— ოჯახი მშიერი არ უნდა იღვიძებდეს! — ამბობდა ისე ხმამაღლა, თითქოს ეს მსოფლიოში ყველაზე მნიშვნელოვანი კანონი ყოფილიყო.
ერთი კვირა თითქმის ყოველთვის ორ კვირად იქცეოდა.
ზოგჯერ კი სამადაც.
ყველა ხარჯი ჩვენზე მოდიოდა.
საკვები წარმოუდგენელი სისწრაფით ილეოდა.
წყლის, ელექტროენერგიისა და გაზის გადასახადები აშკარად იზრდებოდა.
შვიდი ადამიანისთვის ვამზადებდი.
ვრეცხავდი დაუსრულებელ ჭურჭელს.
ვრეცხავდი ტანსაცმელს.
ვალაგებდი სახლს.
და საღამოს მხოლოდ ერთსა და იმავეს ვისმენდი:
— რატომ ხარ ასეთი უკმაყოფილო? ჩვენ ხომ ოჯახი ვართ.
სწორედ ეს ფრაზა მაღიზიანებდა ყველაზე მეტად.
რატომ უნდა ნიშნავდეს სიტყვა „ოჯახი“ იმას, რომ ჩემი დრო, ძალა და პირადი სივრცე არაფერს ნიშნავს?
ამ ყველაფერს წლების განმავლობაში ვითმენდი.
ქმრის გამო.
ოჯახში სიმშვიდის შესანარჩუნებლად.
რომ არ გავმხდარიყავი „ცუდი რძალი“, რომელზეც მერე ყველა ნათესავს მოუყვებოდნენ.
მაგრამ ერთ დღეს ისეთი რამ მოხდა, რის შემდეგაც ჩემში საბოლოოდ რაღაც გატყდა.
პარასკევი იყო.
დამღლელი სამუშაო კვირა ახლახან დავასრულე და მხოლოდ ცხელი შხაპი, ერთი ფინჯანი ჩაი და სიჩუმე მინდოდა.
მე და ჩემმა ქმარმა სპეციალურად არაფერი დავგეგმეთ შაბათ-კვირისთვის.
ბევრი თვის შემდეგ პირველად.
და სწორედ მაშინ გაისმა კარზე ზარი.
თვალსაჩინო ხვრელშიც კი არ გამიხედავს.
მაშინვე მივხვდი, ვინ იდგა კარს მიღმა.
და არ შევმცდარვარ.
კიბის ბაქანზე ღიმილიანი დედამთილი იდგა უზარმაზარი ჩემოდნით.
მის გვერდით მისი ქალიშვილი ორ ბავშვთან ერთად.
მათ უკან მეზობელი კიდევ რამდენიმე ჩანთის შემოტანაში ეხმარებოდა.
— სიურპრიზი! — სიხარულით გამოაცხადა დედამთილმა. — სახლში რემონტი გვაქვს. იქ გაჩერება შეუძლებელია. გადავწყვიტეთ, ერთი კვირით… მაქსიმუმ ორით თქვენთან დავრჩეთ.
უკვე ნაბიჯიც გადმოდგა ბინაში შესასვლელად.
მაგრამ მე არ დავძრულვარ.
ამდენი წლის განმავლობაში პირველად.
მშვიდად შევხედე თვალებში.
და იმავე სიმშვიდით ვუთხარი:
— რა საინტერესო დამთხვევაა. მეც მაქვს თქვენთვის სიურპრიზი.
დედამთილს გაკვირვებულმა ღიმილმა გადაუარა.
— მართლა? რა სიურპრიზი?
შემოსასვლელში მდებარე უჯრიდან გამჭვირვალე საქაღალდე ამოვიღე.
შიგნით რამდენიმე საგულდაგულოდ დაბეჭდილი ფურცელი იდო.
— ეს არის ახალი წესები, რომლებიც ჩვენს სახლში მოქმედებს. მე და ჩემმა ქმარმა ისინი სულ ცოტა ხნის წინ შევადგინეთ.
მან ეჭვის თვალით აიღო დოკუმენტები.
ზემოთ დიდი ასოებით ეწერა:
„სტუმრების ყოფნის წესები“.
ქვემოთ ჩამოთვლილი იყო შემდეგი პუნქტები.
დარჩენა — 100 ზლოტი ერთ ადამიანზე, თითო დღეზე.
კომუნალური გადასახადები ცალკე იფარება.
კვება — მხოლოდ წინასწარი შეთანხმებით.
ყველა სტუმერი ვალდებულია თავად დაალაგოს თავისი ოთახი.
დაზიანებული ავეჯისთვის დეპოზიტი არის გათვალისწინებული.
გაფრთხილების გარეშე მოსვლის შემთხვევაში დამატებითი გადასახადი მოქმედებს.
22:00 საათის შემდეგ აუცილებელია სიჩუმის დაცვა.
დარჩენის მაქსიმალური ვადა — სამი დღე.
დედამთილმა რამდენიმე წამი ჩუმად წაიკითხა ფურცელი.
შემდეგ ნელა ამომხედა.
— ეს ხუმრობაა?
— არა.
— მართლა გინდა, რომ ოჯახმა თქვენთან დარჩენისთვის გადაიხადოს?
— არა, — მშვიდად ვუპასუხე. — უბრალოდ მინდა, პატივი სცეთ ჩვენს სახლს. თუ მოწვევის გარეშე მოდიხართ და კვირეობით რჩებით, ეს უკვე ოჯახური სტუმრობა აღარ არის. ეს არის დარჩენა. და დარჩენას ყოველთვის თავისი ფასი აქვს.
დერეფანში ისეთი სიჩუმე ჩამოვარდა, რომ არავინ განძრეულა.
ბავშვებმაც კი შეწყვიტეს ხმაური.
დედამთილი მკვეთრად მიუბრუნდა შვილს.
— ეს ნახე?
ჩემი ქმარი ჩუმად იდგა.
უკვე მზად ვიყავი კვლავ მომესმინა კარგად ნაცნობი სიტყვები:
„კიდევ ცოტაც მოითმინე…“
მაგრამ მოხდა ისეთი რამ, რასაც საერთოდ არ ველოდი.
მან ღრმად ამოიოხრა და ჩუმად თქვა:
— დედა… ის მართალია.
დედამთილი გაქვავდა.
— რა?
— ძალიან გვიყვარხართ. მაგრამ ჩვენც გვინდა, ჩვენი ცხოვრებით ვიცხოვროთ. დავიღალეთ დაუგეგმავი სტუმრობით. თუ მოსვლა გინდათ, ჯერ დაგვირეკეთ. თუ დავთანხმდებით, სიხარულით მიგიღებთ. მაგრამ ამიერიდან ყველაფერი მხოლოდ წინასწარი შეთანხმებით მოხდება.
ვიგრძენი, რომ მრავალი წლის შემდეგ პირველად ნამდვილად ჩემს მხარეს დადგა.
დედამთილი გაწითლდა.
ფურცელი დაჭმუჭნა.
ჩემოდანი აიღო.
— აღარასოდეს მოვალთ აქ!
მშვიდად გავაღე კარი.
— ეს თქვენი გადაწყვეტილებაა. კეთილი მგზავრობა.
რამდენიმე წუთის შემდეგ სადარბაზო უკვე ცარიელი იყო.
როდესაც ბინის კარი დაიხურა, ისეთი სიჩუმე ჩამოვარდა, რომ ძნელი დასაჯერებელი იყო.
არავინ დარბოდა.
არავინ კამათობდა.
არავინ აკრიტიკებდა ჩემს საჭმელს.
არავინ აღებდა ჩემს კარადებს.
ჩემი ქმარი მომიახლოვდა, გამიღიმა და ძალიან დიდი ხნის შემდეგ პირველად ძლიერად ჩამეხუტა.
— მაპატიე, რომ ეს ადრე არ გავაკეთე.
გავუღიმე.
— მთავარი ის არის, რომ ახლა გააკეთე.
მას შემდეგ ბევრი რამ შეიცვალა.
ახლა ნათესავები ჯერ რეკავენ.
გვეკითხებიან, გვაწყობს თუ არა.
და საინტერესოა, რომ საუბრის შემდეგ ძალიან ხშირად ამბობენ:
— კარგი, მაშინ სხვა დროს მოვალთ.
ზოგჯერ ადამიანები სხვისი საზღვრების პატივისცემას მხოლოდ მაშინ იწყებენ, როცა აცნობიერებენ, რომ წინააღმდეგ შემთხვევაში მათთვის ეს კარი შეიძლება უკვე აღარასოდეს გაიღოს.
