თერთმეტი წლის განმავლობაში მეგონა, რომ ჩემს ქმარს ვიცნობდი.
მისი ჩვევები. მისი სისუსტეები. მისი საღამოს სიჩუმე.
მეგონა, უბრალოდ დაღლილი იყო.
ახალგაზრდები დავქორწინდით. მე ოცდასამი წლის ვიყავი, ის — ოცდარვის. ფული არ გვქონდა. საკუთარი ბინაც არ გვქონდა. მხოლოდ ერთმანეთი გვყავდა, მისი თავდაჯერებული მზერა და ერთი დაპირება:
— ყველაფერს გავუმკლავდებით.
და მართლაც გავუმკლავდით.
მე მასწავლებლად ვმუშაობდი. სამ კლასს ვასწავლიდი, გაკვეთილების შემდეგაც ვრჩებოდი სკოლაში და რვეულები სახლში მიმქონდა შესამოწმებლად. ის კარიერას იკეთებდა — ჯერ უმცროსი ოფისის თანამშრომელი იყო, შემდეგ მენეჯერი გახდა, მოგვიანებით კი კიდევ უფრო დაწინაურდა. თავის სამსახურზე თითქმის არასდროს ლაპარაკობდა. არც მე ვეკითხებოდი. ვენდობოდი.
ორი შვილი შეგვეძინა. მყუდრო ბინა გვქონდა. წელიწადში ერთხელ დასასვენებლად მივდიოდით. ფუფუნებაში არ ვცხოვრობდით, მაგრამ არაფერი გვაკლდა.
დარწმუნებული ვიყავი, რომ ბედნიერება სწორედ ასე გამოიყურებოდა.
ყველაფერი კონვერტით დაიწყო.
ჩვეულებრივი თეთრი კონვერტით. კარადაში მისი პალტოს დაკიდებისას ჯიბიდან გადმოვარდა.
არც გამგზავნი ეწერა, არც მისამართი. მხოლოდ ჩვენი საფოსტო ყუთის ნომერი.
იმ დროს ჩემი ქმარი მივლინებაში იყო. დავურეკე, მაგრამ არ მიპასუხა. შეტყობინება გავუგზავნე. პასუხი არ ყოფილა.
გადავწყვიტე დავლოდებოდი. არ გამეხსნა. ბოლოს და ბოლოს, ეს მისი წერილი იყო.
მაგრამ კონვერტი სამი დღე მაგიდაზე იდო.
მეოთხე დღეს გავხსენი.
შიგნით საბანკო ამონაწერი აღმოჩნდა.
უცნობი ანგარიში. უცნობი გვარი. მაგრამ თანხა იმდენად დიდი იყო, რომ თვალებში დამიბნელდა.
თითქმის ცხრაასი ათასი.
სამზარეულოს მაგიდასთან ვიჯექი, იმ ციფრებს ვუყურებდი და ვერაფერს ვიგებდი.
საიდან?
მოკრძალებულად ვცხოვრობდით. ჩემს ქმარს არასოდეს უხსენებია დიდი ფული. ძვირადღირებულ ნივთებს არ ყიდულობდა და საეჭვოდ ბევრსაც არ ხარჯავდა. ყველაფერი სრულიად ჩვეულებრივად ჩანდა.
კიდევ ერთხელ დავურეკე.
პირველივე ზარზე მიპასუხა, თითქოს სწორედ ამ ზარს ელოდა.
— გამარჯობა. ყველაფერი რიგზეა?
— არა, — ვუპასუხე. — ამიხსენი ერთი კონვერტი.
ხანგრძლივი სიჩუმე ჩამოვარდა.
— ხვალ ჩამოვალ. მანამდე ვერ მოვახერხებ.
და ზარი გათიშა.
მთელი ღამე არ მძინებია.
თავში სულ უფრო საშინელ სცენარებს ვაწყობდი. მეორე ცხოვრება. მეორე ოჯახი. უკანონო საქმეები. ვალები, რომელთა შესახებაც წარმოდგენაც არ მქონდა.
დილისთვის ყველაფრისთვის მზად ვიყავი.
ჩუმად შემოვიდა სახლში. ჩანთა დადო. ჩემს პირდაპირ დაჯდა.
დიდხანს დუმდა.
ბოლოს თქვა:
— ვიცოდი, რომ ერთ დღეს ამის ახსნა მომიწევდა. უბრალოდ მეგონა, მანამდე მომზადებას მოვასწრებდი.
— რისთვის?
სახეზე ხელები გადაისვა.
— ეს ანგარიში ჩემი არ არის. ის შენს სახელზე გავხსენი შვიდი წლის წინ.
ვერაფერი გავიგე.
— რა?
— ყოველ თვე ცოტაოდენ ფულს ვდებდი გვერდზე. ბევრს არა. ყოველი ხელფასიდან. თავიდან სამი ათასი, შემდეგ უფრო მეტი. როცა პრემიას ვიღებდი, მთლიან თანხას ამ ანგარიშზე ვრიცხავდი. არ მინდოდა, ძალიან ადრე მეთქვა შენთვის. მეშინოდა, რომ რაღაც არ გამოვიდოდა. რომ ფული უფრო აუცილებელი საქმისთვის დაგვჭირდებოდა. ან ვერ შევაგროვებდი იმდენს, რამდენიც მქონდა დაგეგმილი.
— რამდენის შეგროვება გინდოდა?
თვალებში შემომხედა.
— შენ ყოველთვის ოცნებობდი, რომ საკუთარი სკოლა გქონოდა. გახსოვს? ჩვენი ქორწინების პირველ წელს ქაღალდის ხელსახოცებზე შენი პატარა სკოლის გეგმებს ხატავდი. საავტორო კურსები. პატარა კლასები. სულ ამბობდი: „ერთ დღეს.“
სუნთქვა შემეკრა.
— მახსოვს.
— მერე ბავშვები გაჩნდნენ. იპოთეკური სესხი. პასუხისმგებლობები. ამაზე ლაპარაკი შეწყვიტე. მაგრამ მე არ დამვიწყებია.
დიდხანს სიტყვას ვერ ვამბობდი.
თერთმეტი წელი.
თერთმეტი წლის განმავლობაში დუმდა. არაფერს ამბობდა. უბრალოდ მოქმედებდა.
სანამ მე სხვის შვილებს ვასწავლიდი, სხვის რვეულებს ვასწორებდი და საკუთარ ოცნებებს მომავალისთვის ვდებდი, ის ყოველ თვე ჩუმად აგროვებდა ფულს სწორედ ამ ოცნებისთვის.
არც მანქანისთვის.
არც საკუთარი თავისთვის.
ჩემთვის.
— რატომ არაფერი მითხარი? — ბოლოს ვკითხე.
— იმიტომ, რომ არ დამრთავდი ნებას. მეტყოდი, რომ სჯობდა ბავშვებზე დაგვეხარჯა, რემონტზე ან შავი დღისთვის გადაგვენახა. შენ ყოველთვის საკუთარ თავს ბოლო ადგილზე აყენებ.
ეს სიმართლე იყო.
და სწორედ ამ სიმართლემ მატკინა ყველაზე მეტად, მაგრამ ამავე დროს ისე გამითბო გული, რომ ცრემლები წამომივიდა.
არა ფულის გამო.
იმიტომ, რომ ამ წლების განმავლობაში ვიღაც მიყურებდა და ჩემში მხოლოდ ცოლს, დედას ან მასწავლებელს კი არა,
მე მხედავდა.
იმ ოცდასამი წლის გოგოს, რომელიც ქაღალდის ხელსახოცზე საკუთარ ოცნებებს ხატავდა.
— ეს ფული შენია, — მითხრა. — როგორც გინდა, ისე გამოიყენე. გახსენი სკოლა. ან ისევ გადადე. ეს შენი გადაწყვეტილებაა.
— და თუ ვიტყვი, რომ ყველაფრის მოგზაურობაში დახარჯვა მინდა?
გაიღიმა.
— მაშინ ჩემგან ჩემოდანი იქნება.
მოგზაურობაში არ დამიხარჯავს.
ოთხი თვის შემდეგ პატარა ფართი ვიქირავე. გავარემონტე. აბრა ჩამოვკიდე.
პირველი მოსწავლეები უკვე ერთ კვირაში მოვიდნენ.
დღეს ექვს ჯგუფს ვასწავლი. მოლოდინის სიაც მაქვს. და ვგრძნობ, რომ ბოლოს და ბოლოს იმას ვაკეთებ, რისთვისაც ვარ შექმნილი.
ქმარი ზოგჯერ სამსახურის შემდეგ შემომივლის.
კუთხეში ჯდება, ყავას სვამს და მიყურებს, როგორ ვატარებ გაკვეთილებს.
ერთ დღეს ერთ-ერთმა მოსწავლემ მკითხა:
— ეს თქვენი ქმარია?
— დიახ.
— ყოველთვის ასე გიყურებთ?
მივბრუნდი.
ისე მიყურებდა, როგორც ადამიანი უყურებს იმას, რისიც მრავალი წლის განმავლობაში სჯეროდა და რაც ბოლოს რეალობად იქცა.
— მგონი, კი, — ვუპასუხე.
თერთმეტი წლის განმავლობაში მეგონა, რომ ჩემს ქმარს ვიცნობდი.
აღმოჩნდა, წარმოდგენაც კი არ მქონდა, როგორი გამორჩეული ადამიანი ყოფილა.
გაუფრთხილდით იმ ადამიანებს, რომლებსაც თქვენი ოცნებები ახსოვთ მაშინაც კი, როცა თქვენ თვითონ უკვე დაგავიწყდათ.
და თქვენ? გყავთ ცხოვრებაში ადამიანი, რომელსაც თქვენი უფრო სჯერა, ვიდრე თქვენ თავად გჯერათ საკუთარი თავის?
