ჩაის ფინჯანს ორივე ხელით ვიჭერდი, რადგან ასე უფრო ადვილი იყო, ბრმად ხელის ცეცებისას არ დამეღვარა. მზე ფანჯრიდან მათბობდა, მაგრამ მხოლოდ თბილ ნათელ ლაქას ვხედავდი — არც ფარდა, არც ფანჯრის ჩარჩო, საერთოდ არაფერი.
თერთმეტი წლის ქორწინების განმავლობაში საკუთარ სახლს მხოლოდ ხმებით ვიცნობდი. მაცივრის ზუზუნი. დერეფანში საათის ტიკტიკი. დანიელის მანქანის ხმა, რომელიც ყოველ საღამოს ზუსტად ექვს საათზე ეზოში შემოდიოდა.
ოცდათექვსმეტი წლის ვიყავი და თითქმის ათი წელი იყო, რაც საკუთარი სახე აღარ მენახა.
როცა დავქორწინდით, მხედველობა სრულიად ნორმალური მქონდა. ერთი წლის შემდეგ ექიმებმა ბადურის იშვიათი დაავადება დამიდგინეს. თავიდან შორეული საგნები ბუნდოვანი გახდა. შემდეგ — ადამიანების სახეები. ბოლოს კი ყველაფერი გაურკვეველ ლაქებად და ჩრდილებად გადაიქცა.
მეოთხე წელს თეთრი ხელჯოხის გამოყენება დავიწყე. მეექვსე წელს შევწყვიტე იმის მოჩვენება, თითქოს ყველაფერს დამოუკიდებლად ვუმკლავდებოდი. რამდენიმე წლის შემდეგ მხოლოდ სინათლე და სიბნელე დამრჩა.
დანიელმა ყველაფერი საკუთარ თავზე აიღო. მას დავყავდი, ჩემს წერილებს ხმამაღლა მიკითხავდა და ყველაფერს აკეთებდა, რისთვისაც მხედველობა იყო საჭირო.
— ავტოფარეხზე ნუ იდარდებ, ძვირფასო, — მითხრა ერთხელ, როცა ნაზად ისევ სამზარეულოში მიმაცილა. — მე მივხედავ. შენ ისედაც მიეჩვიე, რომ იქ არ შედიხარ.
ავტოფარეხი დიდი ხნის წინ აკრძალულ ადგილად იქცა. დანიელი ამბობდა, რომ იქ თავის ინსტრუმენტებს, ყუთებსა და მანქანის ნაწილებს ინახავდა.
— სულ მცირე, დალაგებაში მაინც დაგეხმარებოდი, — შევთავაზე ერთხელ.
— ჰელენ, თავი დაანებე. იქ შენთვის არაფერია. მე მივხედავ ყველაფერს. უბრალოდ მითხარი, რა გჭირდება, და მოგიტან.
მახსოვს, როგორ ეძაბებოდა ხმა ყოველ ჯერზე, როცა იმ ოთახს ვახსენებდი. საკუთარ თავს ვაჯერებდი, რომ ეს ზრუნვა იყო. რომ სიყვარული სწორედ ასე გამოიყურებოდა.
ჩემი საუკეთესო მეგობარი, მორინი, სხვანაირად ფიქრობდა.
— ქრები, ჰელენ, — მითხრა ერთხელ, როცა ჩემს სამზარეულოში, მაგიდასთან ვისხედით. — ადრე ყველაფერზე მედავებოდი. ახლა კი ელოდები, სანამ დანიელი შენს ნაცვლად გადაწყვეტს.
— ის ჩემზე ზრუნავს.
— კი. მაგრამ ის კლინიკური კვლევა ნახე, რომელიც გამოგიგზავნე?
— დანიელი ამბობს, რომ შანსი ძალიან მცირეა. არ უნდა, ტყუილად იმედი მქონდეს.
მორინი ცოტა ხნით გაჩუმდა, შემდეგ მკითხა:
— და შენ თვითონ რა გინდა?
პასუხი ვერ გავეცი. ეს კითხვა საკუთარი თავისთვის დიდი ხნის წინ შევწყვიტე.
წლების განმავლობაში სპეციალისტები მეუბნებოდნენ, რომ ვერაფერს გააკეთებდნენ. თუმცა ერთი თვის წინ მორინმა მითხრა ექსპერიმენტული ლაზერული ოპერაციის შესახებ, რომელიც კლინიკური პროგრამის ფარგლებში ტარდებოდა. ექიმები აფრთხილებდნენ, რომ წარმატების არანაირი გარანტია არ არსებობდა. დანიელი კი ამტკიცებდა, რომ მხოლოდ ახალი იმედგაცრუებისთვის ვემზადებოდი.
მიუხედავად ამისა, ეს თემა ვახშმის დროს წამოვაყენე.
დანიელმა ჩანგალი დადო.
— ძვირფასო, ამაზე უკვე ვისაუბრეთ.
— ვიცი. უბრალოდ ვიფიქრე…
— მხოლოდ გულს გაიტეხ, — თქვა იმავე დაძაბული ხმით. — არ მინდა ისევ ვუყურო, როგორ ინგრევი, თუ არაფერი გამოვა.
ნელა ამოვისუნთქე.
— ამაზე ბევრი ვიფიქრე, — ვუთხარი. — მორინი დამპირდა, რომ რაც არ უნდა მოხდეს, გამოჯანმრთელებაში დამეხმარება.
— მორინი, — მშვიდად გაიმეორა. — რა თქმა უნდა.
აღარ შემეკამათა. უბრალოდ ვახშამზე დაიწყო ლაპარაკი, რომ ცივდებოდა, და მეც მივეცი საშუალება, თემა შეეცვალა, რადგან დანიელთან კამათი არასდროს იყო ჩემთვის ადვილი.
რამდენიმე დღის შემდეგ კიდევ ერთხელ გაემგზავრა ერთკვირიან სამსახურებრივ მივლინებაში. შუბლზე მაკოცა და დამპირდა, რომ ყოველ საღამოს დამირეკავდა. სახლი დადუმდა.
მორინის დახმარებით საბოლოოდ გადავწყვიტე ოპერაციის გაკეთება.
მეორე დღეს ის კლინიკიდან მიღებული წერილით მოვიდა. პროგრამაში მიმიღეს.
იმ ღამეს იმ ქალზე ვფიქრობდი, ვინც ადრე ვიყავი. ქალზე, რომელსაც შეეძლო ხელოსანს იმდენ ხანს ეკამათა, სანამ მთელ უკანა ვერანდას თავიდან არ გადააკეთებდა. ქალზე, რომელიც თავად ირჩევდა კედლების ფერს და თავად ჯდებოდა საჭესთან, მხოლოდ იმისთვის, რომ შემოდგომის ფოთლები ენახა.
ნელ-ნელა საკუთარი თავის ყველა ნაწილი დანიელს გადავაბარე, სანამ დამოკიდებულება ჩვევად არ იქცა, ჩვევა კი — ჩემად.
მრავალი წლის შემდეგ პირველად გადაწყვეტილება თავად მივიღე.
ოპერაცია იმაზე ნაკლებ ხანს გაგრძელდა, ვიდრე ველოდი. ექიმი რეინოლდსი მომთმენი იყო და ყველა რისკზე გულწრფელად მესაუბრა.
გამოჯანმრთელება კიდევ უფრო უცნაური აღმოჩნდა. ორი დღის განმავლობაში ყველაფერი გადღაბნილ აკვარელს ჰგავდა. მესამე დილით თვალები გავახილე და ჭერის ვენტილატორი დავინახე. ნამდვილად დავინახე — ფრთები, ჩამოსაქაჩი ჯაჭვი და კიდეებზე დაგროვილი მტვრიც კი.
მთელი ერთი საათის განმავლობაში ვტიროდი.
რამდენიმე დღის შემდეგ, როცა ექიმი დარწმუნდა, რომ უკვე დამოუკიდებლად შევძლებდი ყველაფრის გაკეთებას, მორინმა სახლში მიმიყვანა.
დერეფანში ვიდექი და იმ დეტალებს ვაკვირდებოდი, რომელთა არსებობაც დიდი ხნის წინ დამავიწყდა.
— ფარდები ლურჯია, — ჩავიჩურჩულე. — მეგონა, მწვანე იყო. დენიელი ყოველთვის ამბობდა, რომ მწვანე იყო.
— ისინი ყოველთვის ლურჯი იყო, — ფრთხილად მიპასუხა მორინმა.
ოთახებში ისე დავდიოდი, თითქოს საკუთარ სახლში უცხო ვიყავი. ბუხარზე დადებული ფოტოები. ჟურნალის მაგიდის ჩამოტეხილი კუთხე. ჩემი ანარეკლი სააბაზანოს სარკეში — იმაზე უფროსი, ვიდრე მახსოვდა, მაგრამ უდავოდ ჩემი.
— ჯერ არ მინდა, რომ ვუთხრა, — ვთქვი. — მინდა, სახლში შემოვიდეს და დაინახოს, რომ ახლა უკვე მე მას ვხედავ.
მორინმა გაიღიმა, თუმცა მაინც შეშფოთებული ჩანდა.
— როგორც შენ გინდა, ჰელენ.
ის წავიდა და დამპირდა, რომ მოგვიანებით ისევ შემომივლიდა. ჩუმ სახლში მარტო დარჩენილს მოულოდნელად გამახსენდა საშობაო ნათურების ყუთები, რომელთა გარაჟიდან გამოტანას დენიელი წლების განმავლობაში მპირდებოდა. მინდოდა ისინი მისაღებ ოთახში გამეკიდა — თითქოს საუკუნეები იყო, ასეთი განათება აღარ მენახა.
გარაჟის განათება
სამზარეულოს ბოლოში მდებარე კართან მივედი — იმავე კართან, რომელიც, როგორც მეგონა, მთელი ცხოვრება არ გამიღია. სახელურს ხელი მოვკიდე. ლითონი ცივი და ოდნავ მორყეული იყო — ზუსტად ისეთი, როგორიც ამდენი წლის განმავლობაში წარმომედგინა.
სახელური გადავატრიალე.
კარი ჭრიალით გაიღო.
შიგნით შევაბიჯე, მტვრისა და ძრავის ზეთის სუნს ველოდებოდი.
ამის ნაცვლად ლავანდის სურნელი ვიგრძენი.
ჩემმა ხელმა ინსტინქტურად იპოვა განათების ჩამრთველი. შუქი აინთო.
და სამყარო, რომელსაც ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში წარმოვიდგენდი, ერთ წამში გაქრა.
სუნთქვა შემეკრა.
მოცურების კარის სისტემები
იქ არ იყო არც ხელსაწყოები. არც ყუთები. არც ავტომობილის ნაწილები.
მათ ნაცვლად პატარა, მყუდრო ბინა დამხვდა. ნაცრისფერი დივანი, ჟურნალის მაგიდა და კუთხეში საგულდაგულოდ გასწორებული საწოლი. გვერდითა კართან საკიდზე ქალის პალტო ეკიდა.
თაროებზე ჩარჩოში ჩასმული ფოტოები იდგა.
დენიელი ყველა ფოტოზე იყო.
მას ხელი მუქთმიანი ქალის მხარზე ედო — სანაპიროზე, რესტორანში და იმ საშობაო ნაძვის ხესთან, რომელიც მე არასოდეს მენახა.
ხელები ამიკანკალდა.
— ეს შეუძლებელია! — დავიყვირე.
პატარა მაგიდაზე წერილების დასტა იდო. პირველი კონვერტი ავიღე.
ის კასანდრა სახელის მქონე ქალისთვის იყო მისამართებული.
აკანკალებული თითებით მორინს დავურეკე.
— ჰელენ? რა მოხდა?
ოცი წუთის შემდეგ მოვიდა, ღია გარაჟში შევარდა—
და ადგილზე გაშეშდა.
გარაჟის განათება
— ღმერთო… — ჩურჩულით თქვა მან. — ჰელენ, ეს რა არის?
— დენიელი ამით იყო დაკავებული. მხოლოდ ღმერთმა იცის, რამდენი წლის განმავლობაში.
ჩვენ ოთახი საფუძვლიანად დავათვალიერეთ. ერთ-ერთ უჯრაში მორინმა იპოვა დოკუმენტები, რომლებიც ადასტურებდა, რომ დენიელმა ექვსი წლის წინ გარაჟი საცხოვრებლად გადააკეთა.
ექვსი წელი.
მაგრამ ავეჯის, კომუნალური მომსახურებისა და მისამართის შეცვლის საბუთები მხოლოდ ბოლო ოთხი თვის იყო.
კედელზე ეკიდა წარწერა:
„D. Whitman — კერძო კაბინეტი.“
ოთახი დიდი ხნით ადრე იყო მოწყობილი, ვიდრე იქ კასანდრა გადავიდოდა.
გვერდითა კართან მანქანის სათადარიგო გასაღებები ვიპოვეთ, აბაზანაში კი — სხვისი კბილის ჯაგრისი.
შემდეგ მორინმა წერილი მომაწოდა.
ის დენიელს იყო მისამართებული.
„ვიცი, რამდენად რთულია ავადმყოფ ცოლთან ცხოვრება. როცა საბოლოოდ მოვლის დაწესებულებაში გადაიყვანენ, აღარ მოგვიწევს დამალვა… კიდევ რამდენიმე თვე. კასანდრა.“
ქაღალდი ხელში მიკანკალებდა.
— მას უთქვამს, რომ ვკვდებოდი…
მორინმა ჩამეხუტა.
— ჰელენ, ისუნთქე.
შემდეგ ავდექი.
— მორინ, ყველაფერს ფოტოები გადაუღე.
ორი საათის განმავლობაში თითოეული დეტალი დავაფიქსირეთ. დენიელის ჩანაწერებში ბანკის პაროლებიც ვიპოვეთ.
მაშინ დავინახე წლების განმავლობაში გაკეთებული ფრთხილად დაგეგმილი გადარიცხვები საიდუმლო ანგარიშებზე.
დენიელმა მხოლოდ არ მიღალატა.
ის წლების განმავლობაში თავის გაქცევას ამზადებდა.
მეორე დილით ადვოკატთან მივედი.
საღამოს დენიელი სახლში დაბრუნდა და გაფითრდა, როცა ხელჯოხის გარეშე დამინახა.
— ჰელენ?
— ოპერაცია გავიკეთე. გარაჟი გავაღე. კასანდრას შესახებ ყველაფერი ვიცი.
მას განშორებისა და ფინანსური ინფორმაციის მოთხოვნის დოკუმენტები გადავეცი.
— შენს საყვარელს ჰგონია, რომ ვკვდები.
მან ხვეწნა დაიწყო.
მე უკან დავიხიე.
— ქალი, რომელსაც ეგონა, რომ ვეღარასოდეს დაგინახავდა, ახლა ყველაფერს ხედავს.
რამდენიმე კვირის შემდეგ უკვე ჩემს პატარა ბინაში ვიჯექი.
მაგიდაზე კასანდრას წერილი იდო:
„მადლობა, რომ სიმართლე მითხარი.“
სიბრმავემ მასწავლა, სხვებზე დამეყრდნო.
მხედველობის დაბრუნებამ კი — საკუთარ თავზე.
