Tək ana ilə evləndiyim üçün anam məndən imtina etdi. Həyatımı lağa qoydu — və üç il sonra onu görəndə göz yaşlarını saxlaya bilmədi.
Bəzən seçim bir anda edilmir. O, illər boyu uzanır — xırda qərarlardan, deyilməmiş sözlərdən və səssiz “artıq bacarmıram”lardan yaranır. Mənim seçimim Ananı tanımamdan çox əvvəl başlamışdı. O gün başlamışdı ki, başa düşdüm: öz anamın yanında həmişə üşüyürəm.
Anam təsadüflərə inanmırdı. O, nəzarətə inanırdı. Qaydaya. Həyatın şahmat oyunu olduğuna — qalibin isə on addım qabağı düşünən və heç vaxt hisslərinə qapılmayan insan olduğuna inanırdı.
Atam gedəndə, o, səhnə yaratmadı. Sadəcə əşyalarını yığdı, qapını çırpdı — və yoxa çıxdı. Anamın qışqıracağını, ağlayacağını, divana çökəcəyini gözləyirdim. Amma o, kaminə yaxınlaşdı, toy şəkillərini çərçivədən çıxardı və heç nə demədən oda atdı.
Mən beş yaşında idim. Yanında dayanıb alovların başqasının təbəssümünü necə udduğunu izləyirdim.
— Yadda saxla, — mənə baxmadan dedi. — İnsanlar gedir. Yalnız özün qurduğun şey qalır.
O gündən sonra uşaqlıq bitdi.
Məni oğul kimi yox, sübut kimi böyütdü. Özünün bacaracağına sübut. Şərtlərdən güclü olduğuna sübut. Qırılmadığına sübut.
Hamıdan yaxşı oxuyurdum. Çünki ikinci olmağa haqqım yox idi. Hər gün fortepianoda məşq edirdim, barmaqlarım keyiyənə qədər. Səhv edəndə səsini qaldırmazdı. Sadəcə notları bağlayar və deyərdi:
— Bəsdir. Bu gün zəif idin.
Bu, hər hansı qışqırıqdan daha ağır səslənirdi.
Məni öyrədirdi ki, insanları çox uzun qucaqlamım, ucadan gülməyim, sözlərə inanmayım. “Əməllərə bax,” — deyirdi. — “Və heç vaxt canının yandığını göstərmə.”
Böyüdüm. Təhsil aldım. İş tapdım. Nüfuz qazandım. İnsanlar məni özünə güvənən və sakit biri hesab edirdi. Amma içimdə konsertdən sonra boş qalmış zal kimi hiss edirdim — hər şey artıq çalınıb, amma əks-səda hələ də qalırdı.
Anna həyatımda ən hazır olmadığım anda peyda oldu. Təsir bağışlamağa çalışmırdı. Sadəcə var idi. Bəzən yorğun, bəzən itmiş, bəzən isə elə gülürdü ki, bütün dünyanı unudurdu.
Onun bir oğlu var idi — Aron. O, dərhal Annanın dünyasının mərkəzinə çevrildi. Mənim hesabıma yox — sadəcə dürüst şəkildə. Və həyatımda ilk dəfə şərtsiz sevginin nə olduğunu gördüm.
Aron rəsm çəkəndə masanı və əllərini çirkləndirirdi. Səhv edəndə Anna onun karandaşlarını əlindən almırdı. Yanında oturub deyirdi:
— Gəlin bir də cəhd edək.
Buna baxanda içimdə nəsə qırılırdı. Və eyni zamanda — sağalırdı.
Anamla onun haqqında danışmaq qorxulu idi. Anna ilə bağlı şübhələrim olduğu üçün yox. Sadəcə bilirdim ki, anam bunu şəxsi məğlubiyyət kimi qəbul edəcək.
Bir vaxtlar uğurlarımı qeyd etdiyimiz restoranda görüşdük. Hər şey eyni idi — süfrələr, ofisiantlar, onun qüsursuz duruşu.
— Bu ciddidirmi? — deyə soruşdu.
— Bəli.
— O kimdir?
Sorğu-sual kimi cavab verirdim. İş. Ailə. Mənşə.
Sonra ən vacib olanı dedim.
— Onun oğlu var. Onu təkbaşına böyüdür.
Anam qaşlarını yüngülcə qaldırdı.
— Başqasının həyatını üzərinə götürmək istəyirsən?
— Onların həyatının bir hissəsi olmaq istəyirəm.
— Bu eyni şey deyil, — deyə soyuqca cavab verdi.
Onlar görüşəndə anladım: möcüzə olmayacaq. Anam Aronu görmürdü. O, “yük” görürdü.
Maşında Anna dedi:
— Onun razılığı uğrunda mübarizə aparmayacağam.
— Bilirəm, — dedim. Və ilk dəfə anladım: mənə də artıq lazım deyil.
Annaya evlilik təklifi edəndə, anam ultimatum verdi. Qışqırıq yox. Emosiya yox.
— Ya bu həyatı seçirsən, ya da mənimlə əlaqəni qoruyursan.
Mən seçdim.
Sadə bir şəkildə evləndik. Səs-küylü tostlar olmadan. Amma hər şeyin həqiqisinin məhz burada olduğu hissi ilə. Aron məni dərhal “ata” çağırmadı. Əvvəlcə yoxladı. Baxdı ki, yoxa çıxmayacağam.
Nəhayət o sözü dediyi zaman balkona çıxdım və uzun müddət orada dayandım ki, heç kim göz yaşlarımı görməsin.
Onlarla həyat mükəmməl deyildi. Mübahisə edirdik. Yorğun olurduq. Bəzən pul çatmırdı. Amma o evdə məni gözləyən var idi.
Anam yoxa çıxdı.
Və yalnız üç ildən sonra gəlməyə qərar verdi.
Evə daxil oldu və sanki tarazlığını itirdi. Burada steril qayda yox idi. Burada həyat vardı.
Aron pianino çalırdı. Köhnə, kökdən düşmüş. Amma yenə də — gözəl.
Anam nəfəsini belə almadan dinləyirdi.
— O, bunu istədiyi üçün çalır? — deyə soruşdu.
— Bəli.
Elə o anda anladım: o, qısqanırdı. Annanı yox. Məni yox. Özünün heç vaxt sahib olmadığı bir şeyi.
O gedəndə artıq canımı yandırmırdı. O ağrını mən daha əvvəl yaşamışdım.
Amma gecə zəngi sürpriz oldu.
— Mən elə bilirdim ki, sevgi nəzarətdir, — deyə ağladı. — Amma səndə… səndə tamam başqa cürdür.
Səhər qapının önündə bir zərf vardı.
Nə üzr istəmə. Nə keçmişi geri qaytarmaq cəhdi.
Sadəcə kiçik bir jest.
Və bu kifayət idi.
Anladım ki, bütün yaralar tam sağalmır. Amma bəzən ağrını dayandırır.
Və bu — yoluna davam etmək üçün kifayətdir.
