Bütün həyatım boyu atam məni nəzarət altında saxladı. O, qəddar deyildi, amma onun üçün hər şey hesab və mənfəət idi. Onun dünyasında mən sadəcə bir obyekt, həyatının şahmat taxtasında bir fiqur idim.
Gələcək ərim? Onun fikrincə, bu “strateji tərəfdaş”, ailə və kapital üçün ittifaq olmalı idi, nə sevgi, nə də xoşbəxtlik.
— Bir gün mənə təşəkkür edəcəksən — deyə o təkrar edirdi. — Evlilik hisslər deyil. Həqiqi sevgi sabitlikdən və gücdən yaranır.
İllər keçdikcə onun sözləri daha da ağırlaşırdı. Hər ailə yeməyi, hər söhbət bir şeyə gəlirdi: “bu, ailəyə qarşı sənin borcundur.”
Soyuq bir payız günündə artıq dözə bilmədim. Evdən çıxdım, arxada məzar kimi soyuq bir sükut qoyaraq. Getməli idim, heç olmasa bir neçə saatlıq.
Və o zaman, küçənin küncündə, onu gördüm. Gənc bir kişi bir az axsayaraq mağaza vitrinlərinin önündə düşmüş yarpaqları süpürürdü. Onun hərəkətləri sakit, demək olar ki, mərasimvari idi. Onlarda bir rahatlıq var idi.
Ona yaxınlaşdım.
— Bağışlayın… — səsim titrəyirdi. — Mənə ər lazımdır. Bu gün.
O, təəccüblə mənə baxdı.
— Doğrudan danışırsan?
— Bəli. Bu sevgi deyil. Bu, sadəcə, atamın nəzarətindən qurtulmağın bir yoludur.
O, susdu, fikirləşdi.
— Yəni sənə saxta ər lazımdır?
— Tam olaraq. Müqavilə. Kağız. Daha heç nə.
— Mənim adım İtan — deyə o özünü təqdim etdi, əlini uzadaraq. — Əminsən?
— Tam əminəm.
Elə həmin gün nikah idarəsinə getdik. Nə ağ gəlinlik, nə də gül. Sadəcə kağızda imzalar və demək olar ki, yad olan iki insan.
İtanın yanında həyat təəccüblü dərəcədə sadə oldu. O, mənə heç vaxt fikir vermədiyim xırdalıqları öyrədirdi: səhər yeməyi hazırlamaq, alış-veriş siyahısı yazmaq. Onun dünyası yavaş və həqiqi idi.
Atam toydan xəbər tutanda dəli oldu. Hər saat zəng edirdi, səsi buz kimi soyuq idi.
— Anna, sən nə etdin? Təmizlikçiyə ərə getdin?! Ailəni biabır etdin! — deyə o qışqırırdı.
— Bu, mənim həyatım — dedim qətiyyətlə.
— Sabah bu adamla görüşmək istəyirəm.
Ertəsi axşam atam bizim kiçik mənzilimizə gəldi. Onun bahalı kostyumu, təkəbbürlü baxışları — hər şey mənə qaçdığım həyatı xatırladırdı. Otağa nəzər saldı və nifrətlə qaşlarını çatdı.
— Anna, sən həqiqətən burada yaşamaq istəyirsən? — deyə soruşdu.
— Bu, bizim evimizdir — dedim, arxamda İtanın sakit varlığını hiss edərək.
Atam baxışlarını ona çevirdi:
— Deməli, sən mənim qızımla evlənmisən? Ümumiyyətlə, bilirsənmi o kimdir? Onun soyadı nə qədər dəyərlidir?
İtan sakitcə onun gözlərinə baxdı:
— Bəli, cənab. Amma mən bilirəm ki, Anna nə soyaddır, nə də pul. O, insandır.
Atam istehza ilə güldü:
— Məni güldürmə. Onunla mənfəət üçün evlənmisən. Sən sadəcə bir təmizlikçisən.
İtan geri çəkilmədi:
— Mən təmizlikçi ola bilərəm, amma bilirəm ki, dürüstlük və hörmət nədir. O isə kiminsə oyununda piyada olmaqdan daha artığına layiqdir.
Atamın üzü sərtləşdi. Amma İtan birdən əlavə etdi:
— Yəqin ki, “Endryu” adı sənə heç nə demir.
Atam qəfil diksindi.
— Endryu?..
— Bəli. Endryu mənim atamdır — İtan qətiyyətlə dedi. — O vaxtlar sənin biznes ortağın idi. Sən onu işdən kənarlaşdırana qədər. O, hər şeyini itirdi. Ailəsini dolandırmaq üçün təmizlikçi işləməli oldu. Mən bunun yanında böyüdüm.
Atamın sifətinin ağardığını gördüm. Çiyinləri düşdü və ağır-ağır oturdu, sanki keçmişin yükü onun üstünə çökmüşdü. Və birdən diz çökdü.
— Endryu… mənim dostum idi — pıçıldadı. — Mən o qərarı mənfəət üçün verdim. O vaxt başqa yol görünmürdü. Amma mən ona xəyanət etdim. Və… peşmanam.
Bir neçə gün sonra parkda görüşdük. Orada İtanın atası Endryu da var idi. Saçları ağarmış, qocalmış, amma baxışları aydın idi.
Atam həyəcanlı idi, əlləri əsirdi. Amma bir addım atdı və əlini uzatdı:
— Endryu… mən günahkaram. Səni incitdim və çox şeyi məhv etdim. Bunu düzəldə bilmərəm, amma heç olmasa sınamaq istəyirəm.
Endryu uzun müddət susdu, sonra başını tərpətdi:
— O vaxt biz hər ikimiz başqa insanlar idik. Amma daha yaxşı olmağa heç vaxt gec deyil.
Onlar əllərini sıxdılar. İllərlə ağrı ilə ayrılmış iki insan nəhayət barışığa yol tapdı.
Onlara baxırdım və anlayırdım: əsl miras pul deyil, bağışlamaq və öz yolunu seçmək bacarığıdır.
